Home» Music »Feature

लोपोन्मुख ठाडोभाका ब्यूँताउँदै



आधा उमेर बितिसक्दा पनि बुद्धिमान गुरुङलाई यो उमेरमा ठाडो भाकामा गाउँ उचाल्ने गरी गाउँला भनेर कहिल्यै सोचेका थिएनन् । २०१२ साल वैशाख ५ मा लमजुङ जिल्लाको सिन्धुरे- १ स्थित मैगामा टाकबहादुर दुरा र बालु दुराका सन्तान भएर जन्मिएका बुद्धिमानले १७/१८ वर्षको उमेरसम्म पनि लमजुङ जिल्लाकै प्रतिनिधित्व गर्ने 'ठाडो भाका' मनपर्ने गीति विधा मान्दैनन्थे । तर एक पटक उनलाई उर्लंदो वैशमा यसमा रुचि जागेपछि ठाडो भाका जीवनको नशा बन्यो ।

आफ्नो स्वर आफैँलाई मन नपर्ने भएपछि लुकीलुकी आफ्नै लागि मात्र गाएर हिँडेका बुद्धिमानको गीतको भाका अनुसार भावभङ्गिमा बनाउने खुबी, नृत्यमा पारङ्गतता र लय मिलाउन सक्ने प्रतिभाका कारण गाउँगाउँका जनताले उनलाई माया गरे, मन पराए । त्यो माया मार्न नसकी उनी लमजुङ वरपरका विभिन्न जिल्ला, शहर, गाउँ, टोलमा गाउँदै हिँडेका थिए । तर बीचमा आफ्नै जीविका र अन्य पारिवारिक समस्याका बीच उनले गाउन छाडे ।

अहिले २० वर्षको गायन 'ग्याप'लाई बिर्सिएर नेपालमा लोप हुन लागेको ठाडो भाकाको संरक्षणका लागि गाउँगाउँ डुलिरहेका छन् । गाउँगाउँमा पनि शैक्षिक उन्नति, आर्थिक उन्नति र अन्य कारणले ठाडो भाका लोप हुँदै गइरहेको पाएपछि अहिले उनी यसको संरक्षणमा लागिरहेका छन् ।

ठाडो भाकालाई लोकप्रिय बनाउने भेडी खर्के साइँलोका समेत प्यारा शिष्यका रुपमा परिचित बुद्धिमान गुरुङ ठाडो भाकाका लागि मात्र होइन, घाँटु, सोरठी, आरगाउँ, राग तालका समेत ज्ञाताका रुपमा चिनिएका छन् ।

के हो ठाडो भाका ?

डेढ सय वर्षअघि नेपालमा मनोरञ्जनको कुनै साधन नभएका बेला मेलापातमा गाउने र रमाइलो गर्ने चलन थियो । त्यो बेलामा करपुटार बजारमा लाग्ने मेलामा देउबहादुर दुराले सिर्जना गरेको भाकालाई इतिहासकारहरुले ठाडो भाका भन्ने गरेका छन् । उनले त्यो बेला लाग्ने तीन दिने मेलामा तीन दिन तीन रात गाएर सबैलाई चकित बनाइदिएका थिए ।

व्यापार गर्ने सिलसिलामा देउबहादुर दुरा कहिले भोट त कहिले भारतको गोरखपुरसम्म पुग्ने गर्दथे । आफू जहाँजहाँ गयो, यो भाका त्यहीँत्यहीँ गाउनाले उनले मध्य नेपालका अधिकांश भागमा यो भाकालाई लोकप्रिय बनाएका थिए । उनीसँग गाउन र झुम्मिन महिला तथा युवतीहरु हत्ते गर्दथे । गायक-गायिका मात्र यो गीति भाकामा सक्रिय नभई दर्शक र श्रोता पनि सक्रिय हुन पाउने भएका कारण यो अन्य गीतिशैलीभन्दा लोकप्रिय हुन पुगेको विज्ञहरुको धारणा छ ।

अहिले यो भाकाका सबैभन्दा विज्ञका रुपमा भेडिखर्के साइँलोलाई चिनिन्छ । ज्यादै वृद्ध भइसकेका कारण आफूपछि यो गायन शैलीलाई जीवित राख्ने व्यक्ति नहोला भन्ने चिन्ता र पीर रहेकै बेला कुना पसेका बुद्धिमान बाहिर निस्किएका छन् ।

बिर्सन नसकिने क्षण

बुद्धिमान आफू उतिसाह्रो क्षमतावान नभएका कारण लाजमान्दै गर्दा कला र संस्कृतिप्रति हुरुक्क हुने पोखराका अर्का कर्मशील व्यक्तित्व केशबहादुर गुरुङले उनलाई गाउन र संस्कृति संरक्षणका लागि हौस्याए । यही क्रममा उनले ७२ वर्षीय बजैसँग आमा-छोरा भएर गीतिमञ्चन गर्दा लगभग डेढ दिन बितेको पत्तो भएन । त्यति मात्र होइन, आमा-छोराको सम्बद्ध गीत गाउँदै जाँदा दुवैको कलाले दर्शकहरुलाई यति छोयो कि ती गीतको भावसँगै कहिले रुने त कहिले हाँस्ने गर्दथे ।

यस्तै अनुभव उनलाई केही समयअघि दमौलीमा पनि भयो । आफूभन्दा केही उमेर खाएकी एक जना महिलासँग उनले गाउँदा गाउँदै कतिखेर १२ घण्टा बित्यो भन्ने पत्तै पाउन सकेनन् ।

यस्तो सुरुचिसम्पन्न हाम्रो गीति विधा अबका केही वर्षमै हराउने पो हो कि भन्ने उनलाई ठूलो चिन्ता छ । त्यसैले सम्बन्धित पक्षले यसको संरक्षणका लागि पहल गरिदिए आफ्नो पुस्तापछि पनि यो विधा रहिरहने थियो भनी उनी चिन्ता व्यक्त गर्छन् ।

आफ्नै उमेरमा पनि यो गीतिविधाका बारेमा संसारभर जानकारी दिने उद्देश्यले साढे दुइ घण्टाको गीतिभिडियो तयार पारेका छन् । केशबहादुर गुरुङको पहलमा तयार पारिएको यो गीतिभिडियो केही समयपछि बजारमा ल्याउने तयारी गरिरहेका छन् । जसका कारण यो विधाका बारेमा थाहा नभएकाहरुले पनि थाहा पाउने छन् भन्ने उनलाई विश्वास छ ।

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Feature
Related Tags:
गायक क्या बात ! रिलिज लुकेका कुरा प्रेम र विवाह गायिका कीर्तिमान तातोपीरो सङ्गीतकार कन्सर्ट रुचि उपलब्धि नेपाली तारा गीतकार भिडन्त विचार हल्ला विवाद बजारमा पेज थ्री
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in City Sightings
festival releases celebrity party events story wedding bandhs & protests bizarre traffic real picture hi-life city beauty pageant travel culture awards
Browse all Tags in Group
Tag groups: cinema, city sightings, city updates, fashion & grooming, health, misc, music, relationship, technology, television, weird & interesting,