Home» Television »Biography

टेलिभिजनको अग्लो मान्छे

मलाई सानैमा एउटा पाठ पढाउनु भएको थियो पिताजी टीकाभूषणले- सिनेमा बनाउने गल्ती कहिल्यै नगर्नू !

तर त्यो गल्ती नै  पछि गर्न पुगे ।

सिनेमा हेर्नु नै सिनेमासँगको नाता हो । पहिलो सिनेमा हेरेको चाहिँ 'गुमनाम' थियो ।

बूढानीलकण्ठ स्कूलमा पढ्दा सातामा एक पटक सिनेमा देखाइन्थ्यो र त्यतिबेला नै संसारका उत्कृष्टतम् सिनेमाहरु हेर्न अवसर पाए ।

ठूलो चिज गर्न पाए हुन्थ्यो, नामुद मानिसहरुको कथाहरु सुन्दा उत्साह जाग्ने । जीवन एडवेन्चर हो भन्ने लाग्थ्यो । इन्टेलिजेन्ट थिएँ तर अल्छी थिएँ । त्यसैले पार लागेँ, नत्र म अन्डर एसएलसी हुन्थेँ होला ।

फेरि अर्को ठट्टाले कोठा रंगियो ।

तत्कालिन हिसाबमा स्कूलको यस्तो माहौल थियो, सामाजिक रुपान्तरण, समावेशी राजनीतिको कुरा गर्र्छौँ, ती सबै कुराहरु स्कूलमा नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाएँ । त्यतिबेलै म रुपान्तरित मान्छे हुँ । मेरा साथीहरुमा रसुवाको उपल्लो ठाउँबाट आएको व्यक्ति पनि साथी थियो, जसले मोटर र चप्पल देखेको थिएन । चितवनबाट आएको एक चेपाङ साथी थिए, रविलाल प्रजा । जसलाई 'वास्तविक आदिवासी' थिए । हामीजस्ता बीचका मान्छे पनि थिए । र, जन्मिदै राजा तिमी नै हौ भनिएका दीपेन्द्र पनि हामीसँगै थिए । त्यो रंगले किताबले भन्दा बढी पढायो । त्यसैको आधारमा आधा जुनी गयो । त्यसैले मलाई अहिले जति चिच्याई चिच्याई भन्ने गरेको समावेशीको कुरा गरिरहेका छन्, त्यो मैले त्यतिबेलै बुझेको थिएँ ।

कोही ठूला कोही साना भयौँ भन्यो भनेर हुने होइन ।

त्यहाँ ठूला मान्छे मात्र थिएनन्, हुने वालाहरु मात्र थिएनन्, केही नहुनेहरु पनि थिए । दुइ छाक खान नपाउनेहरु पनि थिए । त्यस स्कूलमा भविष्यका राजा दीपेन्द्र, रविलाल प्रजा, म, रसुवाका साथीलाई एउटै किसिमको बिछ्यौना थियो, एकै किसिमको खाना थियो, एउटै किसिमको व्यवहार थियो । कोही युवराज भएकाले उसलाई बढी सम्मान र कोही आदिवासी भएका कारण उसलाई थोरै सम्मान दिनर्ुपर्छ भनेर कहिल्यै सिकाइएन ।

सात वर्षो त्यहाँको स्कूलमा पढिसकेपछि एसएलसी पास भइयो । प्रथम श्रेणीमा पास भएपछि त्यसबेला साइन्स पढ्नुपर्छ भन्ने मान्यता थियो । त्यही मान्यताअनुसार अमृत साइन्स कलेजमा भर्ना भएँ । अमृत साइन्स कलेजमा पढाइ-सर्ढाई भयो । पढाइभन्दा पनि त्यहाँ सढाइ बढी भयो ।

त्यहाँको पढाइ पढाइजस्तो थिएन । सडाइजस्तो थियो । त्यहाँको कक्षा कक्षाजस्तो थिएन । त्यही कारणले मैले साइन्स राम्रोसँग पढ्न सकिनँ । मैले साइन्स छोडेर मानविकी पढ्ने निर्ण गरेँ र त्रिचन्द्र कलेजमा भर्ना भएँ । त्यहाँ अर्थ, राजनीति र अंग्रेजीमा मैले बीए पास गरेँ । एमए चाहिँ मैले समाजशास्त्रमा गरेँ । त्यो पनि निकै कम कलेज गएर । कलेजको स्थापित मान्यताप्रति मेरो घोर विरोध थियो । म त्यहाँ हुने पढाइको शैलीबाट नाखुश थिएँ ।

टेलिभिजन यात्रा

बीए सकिने बेला मैले टेलिभिजनमा जागीर खाएँ र पहिलो दिन मेरो काम थियो, त्यहाँको तारहरु बेर्नु ! तर काम त काम हो भन्ने कुरा सिकेको मैले त्यो बेला सानो अनुभव गरिनँ । तर प्रतिभाले विस्तारै अरुलाई तह लगाउँदै गएँ । मान्छेहरु मसँग 'सण्डे पप'को कुरा गर्छन् र अहिलेसम्म त्यो कुरा गर्छन् । 'सण्डे पप'भन्दा महत्वपूर्णं र नौलो कामहरु गरेको थिएँ । त्यो बेला २० रुपियाँ ज्यालादारीमा काम गरेको थिएँ । सन् १९८८ तिरको कुरा हो ।

पौडी खेल्न नजान्नेलाई समुद्रमा फाल्दिएजस्तो लाग्यो । पौडिन सिकेँ, अलिअलि पानी पनि खाएँ, पेट ढाडियो, रुघा लाग्यो होला तर विस्तारै पौडिन थालेँ । त्यसपछि मैले हजारौँ घण्टा, किसिमका कार्यक्रम र हजारौँ व्यक्तिहरुसँग भेट भयो । मैले गरेका कामहरु अझैसम्म याद छ मलाई ।

सण्डे पपभन्दा अघि साढे दुइ वर्ष मैले गहन कामहरु गरेको थिएँ तर मुसोले पनि हेरेको रहेनछ । वृत्तचित्र, फिचर आदिहरु बनाएको थिएँ ।

एक दिन टेलिभिजन गरेर कोही अमिताभ बच्चन हुन सक्तैन, अनेकौँ वर्षत्यहाँ भिजेपछि मात्र मान्छे मान्छे हुन्छ । यो फिल्मजस्तो होइन, टेलिभिजनमा रातारात स्टार हुने स्थिति छैन । ल्यारी किङ, वेप्रा विन्फे, वाल्टा कन्क्राइटजस्ताले पाएको सफलतालाई आइडल मान्न सकिन्छ तर उनीहरुजस्तो हुन चाहिँ सकिँदैन । किनभने हामीले नेपालमा बसेर नेपाली नै हुन सक्नु पर्छ । सन्डे पप र्टर्निङ प्वाइन्ट भयो । त्यसपछि मलाई काम गर्न सजिलो भयो ।

अढाइ वर्षसन्डे पप चलाइसकेपछि 'पप इमेज' छाडेर 'प्रतिविम्व' चलाएँ । नेपालको संस्कृति, प्राकृतिक श्रोत र साधन विषयमा फिचर बनाएँ । मान्छेहरु अझै पनि त्यो कार्यक्रमको कुरा गर्छन् । मलाई अझै लाग्छ, त्यो निर्ण मैले सही निर्ण गरेछु ।

यसपछि वृत्तचित्रको रस बस्यो । त्यो रसले मलाई आर्थिक रुपमा पनि सबल बनायो । अहिलेसम्म साना ठूला गरेर १०० वटा वृत्तचित्र बनाइसकेको छ ।

नेपाल टेलिभिजनमा मैले करिब साढे नौ वर्ष बिताएँ तर मानिसहरु नेपाल टीभीको मेरो करियर निकै छोटो मान्छन् र कहिलेकाहीँ भन्छन् पनि- कति ठाउँ फेर्नु हुन्छ ?  साढे नौ वर्षो समयमा मैले साँच्चिकै सोच्ने, बुझ्ने र सिक्ने मौका पाएँ । मैले धेरै कुरा सिक्ने पाएँ ।

यो सही हो कि मैले धेरै ठाउँ फेरेँ, सही कुरा हो । तर मैले पेशा परिवर्तन गरेको छैन । नेपाली टेलिभिजनको उन्नतिका लागि नै मैले सक्दो काम गरिरहेको थिएँ ।

नेपालमा निजी क्षेत्रका टीभी चल्ने माहौल बन्न थालेको थियो । इमेज च्यानल शुरु होलाजस्तो भइरहेको थियो र त्यहाँबाट पहिलो प्रस्ताव मैले नै पाएको थिएँ । निजी क्षेत्रबाट टेलिभिजन चल्नु पर्छ र बिजारोपण सही भयो भने टेलिभिजन फस्टाउन सक्छ । भविष्य यदि छ भने निजी क्षेत्रको नै छ भन्ने लागेका कारण मैले त्यहाँ ज्वाइन् गरेँ । त्यहाँ पैसा उति राम्रो थिएन, न त मेरो त्यहाँको काम गराइमा १८ हजार रुपियाँ भन्दा बढी नै पाएँ । तर त्यहाँ बसुञ्जेल त्यसको उन्नतिका लागि मैले सक्दो गरेँ ।

जिन्दगीमा मैले गलत निर्ण पनि गरेको छु । त्यो गलत निर्ण भध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्ण चाहिँ 'दिव्यदृष्टि च्यानल' खोलेर गरेको थिएँ । इमेज च्यानल छोडेर आफ्नै सफ्टवेयर कम्पनी खोल्ने विचार गरेँ । डेढ वर्षो समयमा मैले कमाएको पूँजी, सर्म्पर्क आदि सबै गुमाएँ र त्यो गुमाई यस्तो थियो कि झन्नै बौलाएँ । बौलाएँ भन्नुको तार्त्पर्य १३/१४ वर्षो करियर एक चुट्कीमा खस्किँदो रहेछ भन्ने लाग्यो । म व्यापारी होइन, एक र्सजक रहेछु । म सिर्जनामा बढी रमाउँदो रहेछु भन्ने मलाई त्यतिबेला लाग्यो । मैले मेरो कम्पनी डुब्नै लागेको अवस्थामा त्यसबाट निस्कन एउटा व्यवसायिक कार्यक्रम बनाउने सोच पलायो र त्यो कार्यक्रम 'दिशानिर्देश'को रुपमा नेपाल टीभीमा आयो ।

दिशा निर्देश त्यो बेला टेलिभिजनमा आयो, जतिबेला माओवादीको उच्चारण गर्नु मात्र पनि ठूलो छिःछिः र दूरदूरको कुरा थियो । तर सँगसँगै माओवादी समस्याका बारेमा बोल्नु भनेको हिम्मतिलो काम पनि थियो । मैले त्यो बिँडो उठाएँ । विजयकुमारलाई अनुहार बनिदिन आग्रह गरेँ र १२ भागमा माओवादी समस्या र समाधानका उपायहरु शुरु गरेँ । दर्शकले कसरी लिए थाहा छैन, तर टीभी कार्यक्रममा 'ठूलो लगानी'को शुरुवात भयो ।

कान्तिपुर टीभीले लाइसेन्स पाएको भोलिपल्टदेखि म यो च्यानलमा नियुक्ति पाउने पहिलो व्यक्ति बनेँ । मलाई अहिलेसम्म के कुरामा खुशी लागिरहेको छ भने भूषण दाहाल भन्ने मान्छे कुनै पनि च्यानलको पहिलो रुचिको विषय बनेको रहेछ । र, यो स्थितिमा आउन दर्शकको मायाले ठूलो भूमिका खेलेको छ । त्यही मायाले मलाई सधैँ, एकपछि अर्को सुरुचि कार्यक्रम बनाउन ऊर्जा दिइरहेको छ ।

म्युजिक भिडियोको निर्देशक

म्युजिक भिडियो त धेरैअघिदेखि बन्न थालेको हो । सत्यहरिश्चन्द्रको गीत थियो भने त्यही नै थियो, पहिलो गीतिदृश्य । तर टेलिभिजनको प्रादुभावपछि टेलिभिजनको स्तरअनुसार म्युजिक भिडियो बनेका थिए । 'क्रोमा' आयो, क्रोमापछि बाहिर भिडियो खिच्न जाने चलन भयो ।

इमेज च्यानलमा प्रवेश गरेपछि भने मैले म्यानेजर हुन थालेँ । तर म र्सजक थिएँ, व्यवस्थापन गरिसकेपछि बाँकी रहेको समयका लागि के गरुँ भनेर छटपटि भइरहन्थ्यो । सन् १९९६ मा मैले एउटा हाते भिडियो क्यामेरा किनेको थिएँ । त्यो क्यामेरामा के खिचौँ के खिचौँ भइरहेको थियो । अगाडि निमा (रुम्बा) नै भएपछि मैले निमाको 'क्याटवाक' गीतलाई नै छायाँकन गर्ने विचार आयो । त्यो गीतका लागि मैले २० मिनेट विभिन्न कोणबाट खिचेँ । खासमा भन्ने हो भने त्यो भिडियो एकदमै साधारण भिडियो थियो । त्यसबेला इमेज च्यानलमा कार्यक्रमको अभाव थियो । त्यो अभावको बेला गीत धेरै पटक बज्यो । धेरै पटक बजेपछि मान्छेले त्यो गीतलाई निकै रुचाए । यसरी इमेज च्यानलबाट भिडियो बनाउने र त्यसलाई प्रसारण गर्ने चलनको शुरुवात भयो ।

दोस्रो भिडियो बनाउने प्रस्ताव आएको थियो । गायकको नाम भन्दिनँ । उनी एक, दुइ, पाँच र १० का नोटहरु जम्मा गरेर पाँच हजार लिएर आएका थिए । त्यसबेला कम्पनीको नियमअनुसार एउटा म्युजिक भिडियो बनाउन ५ हजार लिइन्थ्यो र ती गीत टीभीबाट प्रसारण गरिन्थे । बेलाबेलामा काम गर्दागर्दै कतिसम्म भयो भने पूवाञ्चलको भ्रमणमा पाँच दिनमा सात वटा भिडियो बनाएँ पनि । मलाई मेरा व्यवस्थापकीय कामहरुले दिमाग खायो, चैन हराउन थाल्यो र केही नयाँ काम गर्नुपर्‍यो भन्ने शरीर र मनले खोज्न थाल्यो भने चाहिँ म राम्रा गीतहरुमा भिडियो बनाउँछु । तर म थोकमा भिडियो बनाउन चाहिँ सक्तिनँ । मलाई कामको बीचमा थोरै 'स्पेश' चाहिँ चाहिन्छ । मेरो दिमाग र शरीरले त्यो खोज्छ । कुनै काम गरिसकेपछि त्यो कामको ताली र गाली खोज्छु । त्यो ताली र गालीपछि मलाई नयाँ कामको जोश आउँछ ।

मानिसहरु मलाई म्युजिक भिडियो निर्माणका लागि नं. एक मान्छन् तर म आफूलाई त्यस्तो मान्दिनँ । तर के मान्छु भने नेपालमा म्युजिक भिडियोको उन्नतिका लागि म प्रत्यक्षअप्रत्यक्ष रुपमा गाँसिन सकेँ । यसमा मलाई गर्व चाहिँ अवश्य छ ।

सफ्टवेयर निर्माण

मेरो अनुभवले के भन्छ भने कुनै पनि टीभी संस्था कार्यक्रम निर्माता हुनु उति राम्रो कुरा होइन । टीभी संस्था स्वयम्ले कार्यक्रम बनाउनुभन्दा पनि बाहिरका स्वतन्त्र निर्माताहरुले कार्यक्रम बनाउनु श्रेयस्कर हुन्छ । त्यो बढी राम्रो र असल हुन्छ । कम्तीमा राम्रा कार्यक्रम बनाएर राखिराख्यो भने भोलि टेलिभिजनहरुले त्यो कार्यक्रम किन्ने छन् र समयक्रममा हामी मालामाल हुनसक्छौँ भन्ने मलाई लागेको थियो । त्यसका लागि मैले काठमाडौँकै सोनी कम्पनीको शो रुममा मैले यो प्रस्ताव राख्दा एकल लगानी भन्दा पनि पार्टनरशीपमा काम गर्ने योजना अघि सारे । त्यो जँचेपछि हामीले कार्यक्रम बनाउन थालेका थियौँ । कार्यक्रम निकै बनाएर राख्यौँ पनि, तर मैले सोचेजस्तो राम्रो चाहिँ हुन सकेन । म नराम्ररी आर्थिक रुपमा यसमा डुबेँ ।

अझै पनि नेपाली टेलिभिजनहरुले 'इन हाउस प्रोडक्शन' चलाइरहेका छन् । म यसको विरोधी हुँ । मैले समयभन्दा अगाडि त्यो सोचेँ । तीन वर्षछि त्यो सोच आएको भए म एउटा खुशहाल व्यापारी हुन्थेँ होला ।

स्टार प्लसले न्यूज च्यानल चलाउन एनडीटीभी नभइदिएको भए चलाउनै सक्तैनथ्यो ! आज स्टार प्लसलगायत विभिन्न च्यानलहरु बाँचेका नै स्वतन्त्र कार्यक्रम निर्माताहरुका कारण हो । बालाजी, कन्टिलो, युटीभीजस्ता प्रोडक्शन कम्पनी नभएको भए भारतमा स्तरीय कार्यक्रमहरुको बाढी आउँथ्यो - तिनले उपलब्ध गराउने स्तरीय कार्यक्रमले ती च्यानलको रेटिङ उच्च भएको त थाहा छँदैछ हामीलाई । तर यसो भन्दैमा छिँडीमा चलाइएका प्रोडक्शन हाउसका कार्यक्रमहरुलाई हामीले स्थान भने दिनु हुन्न । स्तरीय स्वादका लागि स्तरीय कार्यक्रमहरु बनाइनु पर्छ ।

विज्ञापन इन्डष्ट्री ठूलो छ । एक डेढ अर्बको व्यापार छ त्यहाँ । आय श्रोत बढ्ने हो, उद्योगहरु बढ्ने हुन् भने त यो ठूलो उद्योग छ । विगत १० वर्षा, संकटका बेला त हामीले अर्बौँको व्यापार यसबाट गर्‍यौँ भने त अब अझै राम्रो बेला आउँदैछ । यस्तो बेलामा स्तरीय कार्यक्रमको आवश्यकता छ । जनता पनि यसका लागि तयार छन् ।

घुमिफिरी रुम्जाटार अर्थात् 'कागबेनी'

सानोमा रहेको सिनेमाको मोह अहिले आएर पूरा भएको छ । मैले केही हित मिल्ने साथीहरुसँग मिलेर सिनेमा 'कागबेनी' निर्देशन गर्ने अवसर पाएँ । जोमसोमजस्तो ठाउँमा गएर पनि एउटा पिकनिकजस्तो गरी सिनेमा तयार भयो ।

यो जिम्मेवारी मैले विगत २० वर्षो टेलिभिजनको अनुभवले पाएको हुँ ।

यो फिल्मको सफलता/असफलताले मैले गर्ने अर्को सिनेमालाई प्रभाव पार्दैन । यो सिनेमाले सफलता पायो भने मेरो चलचित्र निर्देशनको बाटो झनै सजिलो हुन्छ । हाइडेफिनेशनमा फिल्म बनाउने कुरामा म पहिलो व्यक्ति भएकाले यसमाथि मेरो ठूलो जिम्मेवारी छ । चलचित्रको अन्तिम रिलिजको समयसम्म यसबारे मेरो चासो रहनेछ । फिल्म हिट भयो भने काम गर्न अझ सजिलो हुनेछ ।

यो फिल्म नै नहेरी कोही मलाई निर्देशक बनाउन राजी हुन्छ भने त म के भन्न सक्छु र - तर मलाई सबैभन्दा डर चाहिँ के लाग्छ भने म जोडिएको कुनै पनि प्रोजेक्टमा कोही निर्माताले झुण्डिएर आत्महत्या गर्ने अवस्था चाहिँ नआओस् । बरु त्यसो हुन्छ भने त्यो प्रोजेक्ट नै हात हाल्दिनँ ।

केही व्यक्तिहरुलाई सिनेमाको सफलताबारे आशंका छ । त्योभन्दा अघि सिनेमा बन्नेबारेमा नै शंका गर्थे । अब हुँदाहुँदा चलचित्र तयार त भयो, पर््रदर्शन कहाँ गर्लान् भन्ने आशंका गर्न थालेका छन् । मेरो धारणा के छ भने कुनै पनि नयाँ कुरा गर्दा मान्छेहरुमा आशंका जरुर हुन्छ । तर नयाँ कुरा गर्दा कम्तीमा हामीले त्यसलाई काम गर्ने वातावरण त दिउँ !  त्यसपछि सिनेमाको रिलिज è

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Biography
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in Weird & Interesting
हलिउड मुद्दा मामिला जनावर सेक्स विज्ञापन बलिउड नग्नता माया प्रविधि सेलेब्रिटी श्रीमानश्रीमती उदेकलाग्दो कीर्तिमान यस्तो पनि ! उपाय परिस्थिति गुगल भव्यता सुन्दरी फट्याइँ उदारता इन्टरनेट मूर्ख्याइँ
Browse all Tags in Group
Tag groups: cinema, city sightings, city updates, fashion & grooming, health, misc, music, relationship, technology, television, weird & interesting, work and office,