Home» Cinema »Biography

पूर्खाको देशका लागि

मेरो बुवा सिन्धुलीबाट छोडछाड गरेर आसाम जानु भयो । त्यसैले म भारतको डुवर्समा जन्मिएँ । १० जनाको ठूलो परिवार थियो । आसाममा चियाबगानमा काम गर्नु हुन्थ्यो । बुवाको खेती किसानीमा एकदमै रुचि भएकाले शुरुमा मेरो रुचि किसानीतिर नै थियो । मेरो कलेज र स्कूलको साथी चाहिँ विनोद प्रधान थियो । विनोद फोटोग्राफीमा रुचि राख्थ्यो । त्यहाँको स्थानीय एक अखबारमा पुना फिल्म इन्स्टच्यूटमा पढ्ने विज्ञापन छापिएको थियो । यो २०३० सालको कुरा हो । विनोद पुना पढ्ने अवसर पाएर गयो । म चाहिँ नेपाल आएर नेपालस्थित भारतीय दूतावासमा गनगन गरेँ । उनीहरुले अभिनयमा किन प्रयास गर्दैनस् भने तर मलाई सम्पादनमा बढी रुचि थियो ।

भारतीय दूतावासमा प्रयास गर्दागर्दै विनोदलाई त बोलायो तर मलाई चाहिँ आएन । मेरो मिल्ने साथी थियो विनोद । ऊ गएपछि त म एक्लो भएँ । एक वर्षछि सम्पादनको समूहमा मेरो नाम निस्कियो । विनोदले पुना इन्स्ट्च्यूटमा नाम निस्किएको थाहा पाएपछि आवा पठायो- यू आर सेलेक्टेड कम सून ।

मैले बाबालाई भनेँ, म पूना फिल्म इन्स्टच्यूटमा छानिएँ । बुवाहरुले सम्झनु भयो, त्यहाँ छानिनु भनेको स्टार हुनु हो । उहाँहरु ज्यादै खुशी हुनुभयो । जया भादुडी, शत्रुघ्न सिन्हा त्यहीँबाट गएका थिए र हिट भइसकेका हुनाले बुवाले ठान्नुभयो, मेरो छोरो त हिरो हुने भो । तर त्यहाँ गएपछि विनोदलाई सोधेँ, फिल्म इडिटिङ के हो

"खोई, फिल्म काट्ने जोड्ने गर्छ अरे", विनोदको जवाफ थियो ।

त्यहाँ अमेरिकी, युरोपेली, जापानी अनेक देशका सिनेमा हेर्‍यौँ । सिनेमा त्यहाँ व्यक्तिको रगतमा घुसाउँथ्यो अनि मात्र त्यो पक्का सिनेमाकर्मी भएर निकन्थ्यो । मैले सम्पादन सिकेँ । सिकिसकेपछि त्यसबेलाको दुर्गा खोटेको प्रोडक्शनमा सम्पादकको रुपमा काम शुरु गरेँ । इन्स्टच्यूटको पढाइले त काम गर्दो रहेनछ तर काम गर्दै सिक्दै गर्न थालेँ । धेरै जसो चलचित्रभन्दा पनि डकुमेन्ट्री र विज्ञापनमा काम गरेँ ।

काम गर्न थालेको केही समयपछि म समय मिलाएर घर गएँ । घर जाँदा त उहाँहरु मसँग रिसाइरहनु भएको !

"खोइ त - तँलाई त पर्दामा देख्न पाइएन त -" बुवाको प्रश्न थियो ।

"कहाँ सबै सिनेमाकर्मीलाई पर्दामा देख्न पाइन्छ त ?" मैले प्रतिवाद गरेँ- "सिनेमामा अभिनय गर्नेभन्दा पनि अभिनय सिकाउने र प्राविधिक ठूलो कुरा हो ।"

"आफ्नो ठाउँमा चिन्नु पर्छ, त्यो पो ठूलो मान्छे त !" बुवाले भन्नुभयो- "सारा नेपालीले चिनून्, आफ्ना गाउँघरकाले चिनून् । अनि पो जन्मेको पनि सार हुन्छ त !"

बुवाको कुराले म गम्भीर भएँ । त्यसपछि मलाई लाग्यो, बर्म्बईमा जतिसुकै ठूलो नाम कमाए पनि पर्दा पछाडिको मान्छेले आफ्नो ठाउँ र देशमा नाम कमाउन सक्दैन । त्यसका लागि के गर्ने त - सिनेमा बनाउने ! दिमागमा सिनेमा बनाउने कुरा खेल्न थाल्यो ।

सिनेमा त बनाउने तर त्यसबेलासम्म मैले एउटा पनि नेपाली सिनेमा हेरेको थिइनँ । सुनेको थिएँ, परालको आगोको कुरा । एकदमै राम्रो छ अरे, तर हेर्ने अवसर जुरेन ।

मेरो साथी र्सकल नै बेग्लै । मेरो बाबामा बेलायती प्रभाव ठूलो थियो र हामीलाई भन्ने गर्नुहुन्थ्यो- "साहेबजस्तो हुनुपर्छ, उहाँहरुजस्तो हिँड्नु डुल्नु पर्छ । उहाँहरुजस्तो बोल्नुचाल्नु पर्छ ।" त्यसैले मेरो सानैदेखिको भाव अंग्रेजी र अंग्रेजजस्तो हुनुपर्छ । उनीहरुले जे गर्‍यो त्यस्तै गर्नुपर्छ । त्यसैले बढी म अंग्रेजी सिनेमा हेर्ने गर्दथेँ । त्यसैले नेपाली सिनेमा हेर्ने, चासो राख्ने कुनै आवश्यकता महसूस गरिनँ ।

त्यसपछि मैले एउटा कथा बुनेँ सम्झनाको । त्यसमा खुब दिमाग खेलाएँ । मलाई मेरो पुरानो साथी विनोद प्रधानले निकै सघायो । पटकथा र संवादका केही भागहरुमा मैले तुलसी घिमिरेजीको पनि सहयोग लिएँ ।

साढे पाँच लाखमा प्रिन्टसहित सबै काम सकिन्थ्यो सिनेमाको । त्यसबेला त्यति पैसा निकाल्न गाह्रै हुन्थ्यो तर पनि काम सकियो । आधा काम बम्बैमा र आधा काम डर्ुवर्समा । डर्ुवर्समा काम गर्दा निकै सजिलो भयो, आफ्नो गाउँमा भएकाले ।

सम्झनामा नायकको भूमिकाका लागि नयाँ अनुहार लिने कुरा थियो । कसैले भुवन केसीको फोटो बर्म्बईमा देखाएको थियो । मैले खबर पठाएँ, भुवन बम्बैमा नै आए मलाई भेट्न ।

सिनेमा सफल भयो । सफल भएपछि मान्छेले यो को मान्छे हो भनेर खोज्न थाले र दार्जिलिङमा फिल्म चल्दा मान्छेले खुशी भएर यतिमाथि उचाले मलाई । यति सफल भयो सिनेमा कि त्यसको कुनै जवाफ छैन । बर्म्बईमा फिल्म देखाउँदा हिन्दीजस्तो नभई अर्कै सिनेमा बनाएको पनि भने ।

पोखरामा त्यसबेला कमाएको ५५ हजार । त्यसबेला यति धेरै थियो कि रर्ेकर्ड नै थियो । तर पैसा उठ्न निकै समय लाग्थ्यो । त्यसैले मेरालागि पैसा भन्दा पनि सिनेमा बनाउनु ठूलो कुरा थियो ।

फिल्म हिट भएपछि नेपाली फिल्म निर्माणमै रुचि बढ्न थाल्यो । त्यसपछि बेहुली र मायालुको काम शुरु भयो । मायालु बनाउन बम्बैमै उद्धव पौडेलजी आइपुग्नु भएको थियो । उद्धवजीले आधाआधा लगानी गरौँ भन्नुभयो र नौ लाख लगाउनु भयो । भारतबाट उठेको मैले लिने र नेपालबाट उठेको उहाँले लिने शर्तमा काम शुरु भयो । उहाँसँग काम गर्न शुरु हुँदा बेहुलीको नायकको रुपमा प्रकाश अधिकारी छानिएका थिए र उनले करिश्मालाई लिएर आए । करिश्मा देखेर मभन्दा पनि मेरो श्रीमतीले मन पराइन् । सन्तानमा भर्खर खेल्दै थिइन् उनले । अभिनय केही आउँदैनथ्यो, हाम्रो पनि कमजोरी थियो, उसलाई केही सिकाउँ !

मसँग पूँजी थिएन बेहुलीमा प्रेम गुरुङजीले लगानी गर्नु हुने भो र आधाआधा लगानीमा सिनेमा बन्यो । व्यवसायिक रुपमा यो असफल थियो । मायालुलाई आलोचकले चाहिँ मन पराएनन् तर व्यवसायिक रुपमा हिट भयो तर बेहुली व्यवसायिक रुपमा पनि असफल र आलोचकका तर्फाट पनि असफल ।

बेहुलीमा मैले प्रकाश अधिकारीजस्तो असल मान्छे पाएँ । उनीसँग अझै राम्रो सम्बन्ध छ ।

एक दिन म त्यसै बसिरहेको थिएँ, दाङको एउटा भाइ आयो, सम्झनालाई रिपिट चलाउनु पर्‍यो भन्दै । मैले सिनेमा दिएँ । उनलाई सिनेमा खेल्ने रहर पनि रहेछ । त्यसपछि त्यो भाइ मेरो जीवनमा सबैभन्दा प्यारो भाइको रुपमा आजसम्म रहिरहृयो- अर्जुन श्रेष्ठ भाइ ।

मैले सम्पत्ति बनाउनेबारे सोचिरहेको थिएँ । भुवनले मलाई खेलाउनु पर्‍यो भनेर दवाव दिइरहेको थियो तर मैले अर्जुन श्रेष्ठलाई लिएर फिल्म बनाएँ । नेपाली सिनेमामा एउटा नयाँ सम्भावना बोकेकालाई चान्स दिनुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता थियो । त्यहीअनुरुप उसलाई लिएँ । राम्रो के भयो भने उसलाई सबैले रुचाइदिए र सिनेमा सुपरहिट भयो । सम्पत्ति हिटभन्दा पनि एउटा भाइ पाएँ । त्यो एउटा राम्रो सम्पत्ति पाएँ, मेरो जीवनको ठूलो पूँजीको रुपमा । बेहुली फ्लप भएपछि मसाला बनाउनु पर्छ भन्ने सोचअनुरुप त्यो बनाएको थिएँ ।

भुवन केसीले त्यसपछि मलाई 'सपना' बनाउने कुरा गर्‍यो । भाउजूले सिनेमा लेख्ने, मैले निर्देशन र सम्पादन गर्ने हिसाबले सपना बनाए । दोस्तीयारी त भुवनसँग छ तर उसले मेरो मन जित्न सकेन । उसले राम्रो फिल्म बनाउन खर्च गर्छ तर ससाना व्यक्तिलाई मारेर । यदि लगानी फिर्ता आउँछ भने मात्र ऊ खर्च गर्छ । त्यस्तो व्यक्ति ऊ । ऊसधैँ सफल व्यक्ति हुन चाहन्छ । सफलताका लागि मात्र सबै काम गर्छ । उसका लागि मानवीय संवेदना र जीवनको कुनै महत्व राख्दैन । मलाई त्यस्तो लाग्छ ।

सपना त्यतिबेला निकै हिट भयो । बाबुछोरा भुवन केसी र मदनमोहन केसीबीच ठूलो स्क्याण्डल भयो । तर जेहोस् त्यो चल्यो ।

त्यसपछि र्स्वर्ग बनाएँ । त्यो चलचित्र मेरालागि पनि मनपर्ने चलचित्र मध्ये एक हो । त्यो हिट भएपछि मैले सरस्वती बनाएँ । सरस्वती मेरोलागि पनि महत्वको किन भयो भने यो फिल्ममा पहिलो चार रिलसम्म त म, नूतन, छोरि इश्वरी र छोरो चंकी मात्र आउँछौँ । पूरा पारिवारिक सिनेमा छ त्यो ।

त्यसपछि त्यो चल्यो र मैले सक्कली नक्कली बनाएँ । तर नौटंकी र डाकूहरुको कथा दर्शकले पचाएनन् । मैले त्यो चलचित्रमा करिब पच्चीस लाख घाटा भयो । मानसिक रुपमा निकै विक्षिप्त भएँ । म पैसा खेलाउने व्यक्ति थिइनँ । बूढाबूढी एकअर्कालाई हेर्दै रोयौँ । त्यति बिजोग थियो हाम्रो स्थिति । बाहिर नाम छ, इज्जत छ तर घरमा यस्तो स्थिति थियो कि भरे के खाने भन्नेसम्मको अबस्था आयो । पछि सिनेमा बनाउने कुरा सोच हुँदा मेरो मनपर्ने कलाकार शिव श्रेष्ठलाई लिनका लागि एक पैसा पनि थिएन । गौरीलाई भन्ने आँट आएन कि मसँग पैसा छैन, तिमी मेरो सिनेमा सित्तैमा खेलिदेऊ ।

नूतनलाई सुनचाँदीको कथा लेख्न लगाएँ । अरु कलाकारलाई दिने पैसा नभएकाले हामीले एउटा जूवा खेल्ने निर्णय गर्‍यौँ- आफ्नो भूमिका बढाउने । आधाभन्दा बढी आफ्नो रोल बढाउने र बाँकी सानो भूमिका अरुलाई दिने । नयाँ कलाकार त लिने तर कसलाई लिने - यसो सोचेँ, श्रीकृष्ण श्रेष्ठ भर्खरै यो उद्योगमा संर्घष गर्दै थिए । उनलाई लिन्छु किनभने उसलाई खेलायो भने मैले धेरै पैसा दिनु पर्दैन । त्यस्तै अर्को भूमिकामा सारंगालाई छानेँ । म कहाँ गौरी मल्ल र भुवन, शिवजस्ता सुपरस्टारलाई लिएर सिनेमा बनाइरहेको मान्छे, म त एक्कासि श्रीकृष्ण र सारंगाजस्ता नयाँ कलाकार लिन बाध्य भएँ । २१ लाखमा सिनेमा बन्यो । १०/१२ लाखमा सुटिङ काम सकेँ । हल र यताउति सापटी गरेर सिनेमा पूरा गरेँ । मलाई त यस्तो भयो कि सम्झना बनाउँदा पनि त्यति आर्थिक समस्या थिएन, जति सुनचाँदी बनाउँदा भयो । यदि सम्झना फ्लप भएको भए मेरो सम्पादन कला छँदै थियो, म फेरि सम्पादन कक्षमा फर्किन सक्ने थिएँ । तर सक्कलीनक्कली फिल्म फ्लप भएपछि त नो हृवेर टु गो । कहीँ जाने ठाउँ रहेन । तर सुनचाँदी यति सफल भयो कि छ महिनाभित्रै ४४ लाख रुपियाँ दियो । शिव, गौरी नराख्दा पनि चल्यो । यसलाई भन्छन् सिनेमाको बिडम्बना । सक्कली नक्कलीले झारेको आँशुले सुनचाँदीले खुशियाली ल्यायो । दुःखको दिन गयो हैजस्तो लाग्यो । यसपछि मैले घर बनाएँ ।

गोपाल कर्माचार्यले यसपछि रामकृष्ण ढकाल र राजेश हमाललाई लिएर आशीर्वाद बनाउने निम्तो दिए । त्यो हिट भयो । अर्को साथीले नेपाल प्यारो छ बनाउने अफर गरे । त्यो ठीकै भयो । १६ वर्षो जोवन र संन्यास अर्जुनसँग मिलेर बनायौँ ।

१६ वर्षो जोवनमा छोरीलाई सिनेमा छिराएँ । शिव, निरुता, जल थिए, नाम कमायो, तर सफल भइनँ । पिक्चरमा ब्यालेन्स भएन र फ्लप भयो । त्यसपछि मैले संन्यास बनाएँ । गौरीको जीवनकै सबैभन्दा राम्रो सिनेमा । बेहुली र सक्कली नक्कलीजस्तो कुनै चलचित्र पनि गएन ।

त्यसपछि देशको स्थिति यति गाह्रो थियो कि सिनेमाहरु भटाभट फ्लप भए । सिनेमाका निर्माताहरु कंगाल हुन थाले । यस्तो अवस्थामा साथीभाइहरुलाई पनि सिनेमा बनाउनलाई रोक्न थालेँ । यसपछि म टेलिभिजनतिर आकषिर्त भएँ । यो पनि राम्रो रहेछ, मलाई थाहा थिएन । टिकट किन्नु नपर्ने, फोन गरिदिए पुग्ने !

अहिले म अपरच्युनिटी पर्खिरहेको छु । सिनेमाका कलाकर्मी यस्तो हुँदोरहेछ कि त्यसले आफू बाँच्न सधैँ संर्घष गर्नु पर्दोरहेछ ! केही विषय छन्, तिनलाई बनाउनेबारे सोचिरहेको छु तर त्योभन्दा पहिले मसँग टेलिभिजन र सिनेमाका लागि प्रयोग हुने प्राविधिक सामाग्रीहरु छन्, तिनलाई भाडामा दिनेबारे सोचिरहेको छु ।

सम्झना गर्दा जस्तो संर्घषको स्थितिमा थिएँ, अहिले म आफू त्यही अवस्थामा छु । संर्घष गर्न तयार छु । मलाई डर छैन संर्घष गर्न । तर म त्यो क्षण पर्खिरहेछु, जोशजाँगर दिने क्षण ।

अहिले सबै जना पैसामा मात्र सीमित हुन पुगे । सिनेमा फर्मूलामा आधारित हुन थाले । प्याकेज मिलेको छैन । फिल्मको प्याकेज वर्षौँदेखि उही छ । कुनै परिवर्तन आएको छैन जबकि मान्छेको जीवनमा चेतनामा कहाँबाट कहाँ परिवर्तन आइसक्यो ! सिनेमामा राम्रो चिज दिनुहोस्, नेपाली दर्शकहरुले अवश्य माया गर्नेछन् ।

नयाँ पुस्ताका निर्देशकहरुले गहिरो छाप छोड्न अझै सकेका छैनन् । अझै पनि राम्रा निर्देशक भन्ने बित्तिकै पुराना निर्देशकको नाम आउँछ । यति गाह्रो नयाँ निर्देशकलाई किन भयो - किनभने उनीहरुको मिहिनेत अझै पुगेको छैन । उनीहरुले नयाँ पुस्तालाई चाहिने चिज दिन सकेका छैनन् ।

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Biography
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in Relationship
sex dating divorce cheating kissing marriage honeymoon friends tips gifts breakup infidelity parties know women attracting girls know men attracting guys flirting love personal valentine's day ex-love occassion fun read memories Family
Browse all Tags in Group
Tag groups: cinema, city sightings, city updates, fashion & grooming, health, misc, music, relationship, technology, television, weird & interesting, work and office,