Home» Cinema »Feature

पपसंस्कृति, आइकन र समाजशास्त्र

- ममता शर्मा नेपाल

केही समययता समाजशास्त्रीय चिन्तनमा पपसंस्कृतिले चर्चा पाउन थालेको छ । यसअघि अधिकांश बुद्धिजीवीले पपसंस्कृतिबारे नकारात्मक धारणा राख्दथे । तर अब यो मानवशास्त्रीय अध्ययनको अभिन्न अङ्ग बन्न पुगेको छ । पपसंस्कृतिमा 'आइकन' शब्द निकै प्रचलित भएको छ । आइकन शब्दले तात्कालिन सर्न्दर्भमा कुनै पनि व्यक्तिको लोकप्रियतालाई उजागर गर्दछ । साथै यसको स्थान प्रचलित अर्थमा बुझिने नायकत्वभन्दा पनि माथि रहेको हुन्छ ।

आइकनसँग प्रशस्त फ्यानहरु जोडिएका हुन्छन् । यसले आफ्नो नायकत्वको शैलीमा ती प्रशंसकहरुलाई आफूमै ढाल्ने सामर्थ्य राख्दछ । यस्ता फ्यानहरुले आफ्नो आइकनका भाव, शैली, भाषा, पोशाक आदिको अनुशरण गर्दछन् र आफूलाई पनि आइकनजस्तै देखाउन प्रयत्न गर्दछन् ।

हाल नेपालको सिनेबजारमा एकखाले युवापुस्तामाझ राजेश हमाल त्यस्तै आइकनको रुपमा प्रतिष्ठित छन् । उनका फ्यानहरु उनको कपालको स्टाइल, लुगा र भाषाशैलीको सिको गरेर आफूलाई प्रदर्शन गर्न खोज्छन् । यो एउटा सानो उदाहरण हो । यस्तै अरु सर्न्दर्भलाई पनि लिन सकिन्छ ।

भूमण्डलीकरणपछि सञ्चारमाध्यमको विकासको प्रभावले स्थानीयस्तरका आइकनहरु अन्तरराष्ट्रियस्तरमै चर्चित भएका छन् । अमिताभ बच्चन, नेल्शन मण्डेला, चे ग्वेभारा, ब्रिट्नी स्पियर्स, माइकल ज्याक्सन आदि अन्तरराष्ट्रिय आइकनका नमूना हुन् । यिनीहरु चलचित्र, राजनीति, सङ्गीत आदि क्षेत्रबाट प्रकट हुन सक्छन् । अभिनयका क्षेत्रमा लोकप्रियता र ख्याति कमाएर आइकन बन्न सफल अमिताभ बच्चनका देशबाहिर पनि असंख्य फ्यान छन् ।

त्यस्तै नेलशन मण्डेला र चे ग्वेभारा राजनीतिक क्षेत्रबाट आएका इतिहासका चर्चित आइकन हुन् । उनीहरुको जीवनपद्धति र संर्घषको लोकप्रियताले उनीहरुलाई यो ठाउँमा पुर्‍याएको हो । त्यसैगरी ब्रिट्नी स्पियर्स र माइकल ज्याक्सन गायन तथा नृत्यबाट आएका हुन् । यिनीहरुमध्ये कतिपयका प्रशंसकहरु पनि दिनप्रतिदिन बढिरहेका छन् ।

कतैकतै आफ्ना फ्यानहरुले यस्ता आइकनको प्रतिमा पनि निर्माण गरेका छन् । भारतको कोलकातामा अमिताभ बच्चनका फ्यानहरुले उनको मन्दिर नै निर्माण गरेको यसअघि नै र्सार्वजनिक भइसकेको छ । केही समयअघि उनका चलचित्रहरु एकपछि अर्को फ्लप हुँदै गए पनि टेलिभिजन कार्यक्रम 'कौन बनेगा करोडपति' मार्फत् उनी अझै लोकप्रिय बनेका थिए । यता आएर 'ब्ल्याक' र अन्य चलचित्रमा उनको अभिनयका कारण उनी पुनः चर्चाको शिखरमा चढेका हुन् । 'कौन बनेगा करोडपति' भारतमै मात्र नभएर अन्य मुलुकहरुमा पनि लोकप्रिय छ ।

त्यस्तै च्वे ग्वेभारा, माइकल ज्याक्सन आदिका तश्वीर छापिएका लुगाहरु विश्वभरिकै युवाहरुले लगाएको देखिन्छ । यसका निम्ति भूमण्डलीय सञ्चार र विज्ञापनले पनि निकै सहयोग पुर्‍याएको छ ।

सञ्चारको भूमण्डलीय विस्तारबिना संसारमा यस्तो स्थिति आउने परिकल्पना पनि गर्न सकिँदैन । यस प्रकार आइकनलाई स्थापित गराउनमा पूँजीवादी संस्कृतिको मुख्य हात रहेको देखिन्छ । चे ग्वेभारा समाजवादी चिन्तक र योद्धा भए पनि उनलाई पश्चिमी मुलुकका बजारले बढी प्रचारमा ल्याएको हो ।

यसरी आइकन पपसंस्कृतिको अंशका रुपमा स्थापित भएको छ । तसर्थ, समाजशास्त्रीय तथा मानवशास्त्रीय अध्ययनका हिसाबले अब यो पक्षलाई कसैले पनि पन्छाउन सक्दैन । आजको मानिसलाई बुझ्ने हो भने यो संस्कृति जतिसुकै विवादास्पद मानिए पनि त्यसप्रति नकारात्मक दृष्टिले हेर्न सकिँदैन ।

 
Click Here To Read Previously Posted Article    Click Here To Read Next Article          
 
More on Feature
Related Tags:
सोच रोचक क्या बात ! कन्ट्रोभर्सी पेज 3 नवीनता ग्ल्यामर निर्देशक फिल्म फेस्टिबल पार्टी अभिनेत्री रोमान्स घोषणा कार्यक्रम अभिनेता सेक्स सञ्चारकर्मी प्रविधि
Browse Tags in Other Group
 
 
Tags in City Updates
crisis events hi-life अनुभव festival celebrity माओवादी मोबाईल streets पेट्रोल समलिङगी सेलेब्रिटी हल्ला awards संविधानसभा
Browse all Tags in Group
Tag groups: cinema, city sightings, city updates, fashion & grooming, health, misc, music, relationship, technology, television, weird & interesting, work and office,